Help, er staat een Mac op mijn netwerk (2): waar is de C-schijf?

Aflevering 2 van de serie Help, er staat een Mac op mijn netwerk.

Wat er gebeurde

Dinsdagochtend, kwart over negen. Marieke stond bij Ruuds bureau met haar MacBook Air onder de arm. “Hij zegt dat mijn opslag bijna vol is. Kun jij even kijken? En waar staan eigenlijk mijn bestanden? Ik heb gisteren een offerte opgeslagen en ik kan hem niet meer vinden.”

Ruud zette zijn mok neer (“Have you tried turning it off and on again?”) en klapte de Mac open. Twintig jaar ervaring zeiden hem precies wat hij moest doen: Verkenner openen, Deze pc, kijken hoeveel ruimte er nog op C: staat, en dan naar C:\Users\marieke\Documents.

Er was geen Verkenner. Er was iets met een blij gezichtje in het Dock. Ruud klikte erop en kreeg een venster met links “Recent”, “Programma’s”, “Bureaublad” en “Downloads”. Geen C:. Geen D:. Geen enkele letter.

“Waar is de C-schijf?” vroeg hij aan niemand in het bijzonder.

“Die is er niet,” zei Marieke vrolijk. “Dat vond ik juist zo rustig.”

Ruud klikte nog wat rond. Hij vond een map “Macintosh HD”, daarin “Programma’s”, “Systeem”, “Gebruikers” en “Bibliotheek”. Maar toen hij in “Systeem” iets wilde bekijken, kreeg hij het gevoel dat hij in een museum stond: kijken mag, aankomen niet. “In Windows zat dat gewoon onder C:\Windows,” mompelde hij.

Sam kwam langs met een rol tape voor Karin en bleef staan. “Mag ik even?” Hij drukte op Shift, Command en G, typte ~/Documents en daar stond de offerte. Daarna Command en spatie, “Opslag”, Enter. Een gekleurde balk liet zien dat 120 GB opging aan iets dat “Systeemdata” heette en de rest vooral aan een OneDrive-map.

“Hoe weet jij dit?” vroeg Ruud.

“Ik heb mijn scriptie op een Mac geschreven. Die was ook altijd vol.”

Wat er echt aan de hand is

Windows denkt in schijfletters. Elke schijf, partitie of netwerkshare krijgt een letter, en C: is de koning. macOS denkt zoals Unix: er is één boom die begint bij / (de root), en alles hangt daaronder. Een USB-stick, een netwerkshare of een tweede schijf wordt niet een nieuwe letter, maar een map in die boom.

De interne schijf van een moderne Mac is geformatteerd met APFS. Daarin zit een container, en die container bevat meerdere volumes die samen de vrije ruimte delen. De twee die je moet kennen:

• Het systeemvolume (meestal “Macintosh HD”). Hierop staat macOS zelf. Het is alleen-lezen en cryptografisch verzegeld. Daar kun je dus niks aan “opruimen”, en dat is de bedoeling. Denk aan C:\Windows, maar dan met een slot erop dat zelfs de beheerder niet zomaar openkrijgt.
• Het datavolume (Macintosh HD - Data). Hier staan de gebruikers, de apps die je installeert en alle instellingen. macOS laat die twee in de Finder zien als één schijf, zodat je er in de praktijk weinig van merkt.

Mariekes spullen staan in haar thuismap: /Users/marieke, in het kort ~. Daarin vind je Bureaublad, Documenten, Downloads, Afbeeldingen en een verborgen map Bibliotheek (~/Library). Die laatste is het equivalent van AppData: instellingen, caches en appdata. Apple verbergt hem omdat gebruikers er niks te zoeken hebben. Beheerders wel.

Let op: de Finder vertaalt mapnamen. Je ziet “Documenten” en “Gebruikers”, maar in Terminal en in paden heten ze gewoon Documents en Users. Dat scheelt een hoop zoeken als je een pad uit een handleiding overtypt.

Dan OneDrive. De OneDrive-app gebruikt de File Provider van macOS, en daardoor staan de bestanden in ~/Library/CloudStorage/, in een map met een naam als OneDrive-BoldermanInstallatietechniek. Google Drive en Dropbox zitten op dezelfde plek. iCloud Drive is de uitzondering: dat staat in ~/Library/Mobile Documents. Je hoeft die paden niet uit je hoofd te leren, want de Finder zet ze gewoon in de zijbalk onder Locaties.

Opslag bekijk je niet via de eigenschappen van C:, maar in Systeeminstellingen. “Systeemdata” is daar een verzamelbak voor alles wat niet in een andere categorie past: caches, logs, lokale Time Machine-snapshots en meer. Schrik niet als dat getal schommelt. Een deel is “opschoonbaar” en geeft macOS zelf vrij als de ruimte nodig is.

Zo los je het op

Opslag controleren

1. Kies Apple-menu > Systeeminstellingen > Algemeen > Opslag. Je ziet een balk per categorie en aanbevelingen om ruimte vrij te maken.
2. Klik op het infosymbool naast een categorie om te zien wat er in zit, bijvoorbeeld grote bestanden in Documenten.
3. Wil je de container en volumes zien, open dan Schijfhulpprogramma en kies Weergave > Toon alle apparaten.
4. Liever de Terminal? df -h geeft vrije ruimte, diskutil apfs list laat de container en volumes zien.

Bestanden vinden zoals een beheerder

• Ga naar map: Shift+Command+G. Typ een pad als ~/Library/Application Support of /Volumes. Tab vult aan, net als in een shell.
• Verborgen bestanden tonen: Shift+Command+punt in een Finder-venster. Nog een keer drukken zet het weer uit.
• Bibliotheek openen: houd Option ingedrukt in het Ga-menu, dan verschijnt Bibliotheek ertussen.
• Padbalk: Weergave > Toon padbalk (Option+Command+P). Onderin het venster zie je dan waar je bent, en je kunt op elk stukje klikken.
• Info: selecteer een bestand en druk op Command+I. Dat is de Mac-versie van Eigenschappen: grootte, locatie, rechten en met welke app het opent.
• Computer: Shift+Command+C opent het overzicht dat het dichtst bij Deze pc komt. Je kunt de thuismap en de interne schijf ook in de zijbalk zetten via Finder > Instellingen > Navigatiekolom.
• Spotlight: Command+spatie en een stukje van de bestandsnaam. Vaak is dat sneller dan zoeken in mappen.

Externe schijven en netwerkshares

Een USB-schijf verschijnt in de zijbalk en, als dat aanstaat in Finder > Instellingen > Algemeen, op het bureaublad. In de boom staat hij onder /Volumes/naam. Uitwerpen doe je met het knopje naast de naam, niet door de stekker eruit te trekken.

De afdelingsshare op de fileserver koppel je niet als S:, maar via Finder > Ga > Verbind met server (Command+K). Typ smb://FS01/afdeling, klik op Verbind en log in met het Entra- of domeinaccount. De share verschijnt onder Locaties en in /Volumes/afdeling. Wil je dat hij na een herstart terugkomt, sleep hem dan naar Systeeminstellingen > Algemeen > Inlogonderdelen en extensies, onder Open bij inloggen. Voor meer Macs regel je dat netter met een script via Intune.

De les van Ruud

Een Mac heeft geen C-schijf, maar wel gewoon een plek voor alles. Je moet alleen ophouden met zoeken naar letters en gaan denken in paden. Ruud heeft Shift+Command+G inmiddels op een geeltje op zijn monitor geplakt, direct naast het Windows 2000-certificaat. “Ze kunnen prima naast elkaar hangen,” zegt hij. “Net als op het netwerk.”

Meer lezen: NAS en netwerkschijven op de Mac, een Mac in een Windows-netwerk en Outlook, Teams en Microsoft 365 op de Mac.

Dit is aflevering 2 van Help, er staat een Mac op mijn netwerk. Hulp nodig bij Macs in je organisatie? Mail naar frank@analystict.nl.